Deelnemen aan een onderzoek of niet?

Patiënten hebben verschillende redenen om deel te nemen aan klinisch onderzoek. Sommige patiënten willen innovatieve therapieën krijgen om hun aandoening te behandelen. Anderen zien het als een kans om waardevolle inzichten over hun aandoening te delen met onderzoekers, om zo andere patiënten te helpen. Belangrijk is dat alle voordelen en risico's tegen elkaar worden afgewogen voorafgaand aan deelname.

Mogelijke voordelen

  • Actieve betrokkenheid bij de behandeling.
  • Toegang tot een team van experts. Toegang tot nieuw onderzoek, mogelijk tot nieuwe geneesmiddelen of therapieën.
  • Aanvullende zorg en screening die onderdeel zijn van de onderzoek. Steun aan wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling.

Weeg de risico's af

Aan elke medische behandeling zijn potentiële risico’s verbonden. Klinisch onderzoek vormt hierop geen uitzondering. Het is belangrijk dat de risico’s besproken worden met de arts. Voorbeelden van risico's zijn:

  • Mogelijke bijwerkingen van het onderzoeksmiddel, variërend van licht en onprettig tot ernstig.
  • Deelname aan een onderzoek kan intensiever zijn dan reguliere zorg.
  • Het kan zijn dat bestaande behandelingen moeten worden aangepast of gestopt.
  • De extra aandacht en tijdsinvestering die mogelijk is verbonden aan extra medische onderzoeken en procedures.

De voordelen en risico's variëren per onderzoek. Onderzoeksmedewerkers weten welke voordelen en risico's van toepassing zijn op het onderzoek dat zij begeleiden.

Vergoedingen en gemaakte kosten

Worden patiënten betaald om deel te nemen?

Patiënten worden niet betaald voor deelname aan fase 2, 3 en 4 onderzoek. Alleen gezonde vrijwilligers die deelnemen aan fase 1-onderzoek (eerste onderzoek bij mensen) ontvangen soms een vergoeding.

Wie betaalt de kosten?

Het onderzoeksmiddel of de behandeling dat onderdeel is van het klinisch onderzoek wordt gratis verstrekt. Kosten zoals die voor vervoer, kinderopvang, inkomstenderving, enzovoort worden over het algemeen door de deelnemer gedragen. De onderzoekscoördinator kan helpen bij het vaststellen van de kosten voor de volledige duur van het ondzoek en informeren over vergoeding.

Invloed van klinisch onderzoek op het dagelijks leven

Deenemers aan klinisch onderzoek vragen zich vooraf vaak af of deelname van invloed is op hun dagelijkse persoonlijke en professionele leven. Ook financiële aspecten kunnen invloed hebben.

Financiële aspecten

Hoewel de kosten normaliter niet hoog zullen zijn, kunnen er enkele indirect gerelateerde kosten zijn die in overweging kunnen worden genomen vooraf aan deelname.

De kosten voor de behandeling

Patiënten betalen niet voor een behandeling die onderdeel is van klinisch onderzoek. De sponsor betaalt de kosten van alle geneesmiddelen, behandelingen en tests in fase 1 - 3 onderzoek.

In fase 4 observationeel onderzoek is het geneesmiddel al door de Eurpean Medicines Agency (EMA) en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) goedgekeurd. De arts schrijft de geneesmiddelen en tests dan zoals gebruikelijk voor. In deze fase kan de ziektekostenverzekering (een deel van) de geneesmiddelen vergoeden, vergelijkbaar met andere geneesmiddelen die voorgeschreven kunnen worden.

Overige mogelijke kosten

U kunt te maken krijgen met reiskosten voor uw vervoer van en naar de kliniek of het onderzoeksinstituut. Sommige klinische onderzoeken vergoeden zulke vervoerskosten en/of parkeerkosten. De onderzoeksverpleegkundige kan helpen bij het berekenen van dergelijke kosten.

Arbeidsgerelateerde overwegingen

Alleen de arts en het onderzoeksteam zijn op de hoogte van de deelnemers aan klinisch onderzoek. Patiënten bepalen zelf of zij deze informatie delen met bijvoorbeeld hun werkgever of anderen.

Wettelijk is een patiënt niet verplicht om een werkgever te informeren over deelname aan klinisch onderzoek. In de praktijk kan het wel handig zijn om een werkgever op de hoogte te stellen, bijvoorbeeld omdat het aannemelijk is dat onderzoeken op werkdagen plaatsvinden of omdat de belastbaarheid verandert.
Wettelijk is een patiënt niet verplicht om collega’s te informeren over deelname aan klinisch onderzoek. Patiënten bepalen zelf of zij deze informatie delen.

Patiënten bepalen zelf wat zij vertellen over het onderzoek waaraan ze deelnemen. De mate van detail zal afhangen van de band met collega’s en het vertrouwen in de werkgever. Patiënten kunnen overwegen om te vertellen waarom ze deelnemen, wat het onderzoek in de toekomst kan betekenen voor anderen. Patiënten kunnen het volgende vertellen:

  • Patiënten die deelnemen aan klinisch onderzoek krijgen toegang tot een nieuwe onderzoeksbehandeling die kan werken, zonder dat de behandeling algemeen beschikbaar is.
  • Patiënten helpen andere toekomstige patiënten door deel te nemen aan klinisch onderzoek.
  • Klinisch onderzoek is van essentieel belang voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen omdat deze in de praktijk moeten worden getest.
  • Het succes van klinisch onderzoek is afhankelijk van de deelname van vrijwilligers.

Zoek klinisch onderzoek in Nederland

Wat is klinisch onderzoek?

Alles te weten komen over klinisch onderzoek

Wat kunt u verwachten tijdens klinisch onderzoek?

Alle informatie over het traject: vóór, tijdens en na klinisch onderzoek.