Terug naar alle medische aandoeningen

Endometriose

Over endometriose

Deze pagina geeft informatie over de symptomen en oorzaken van endometriose, de mogelijke complicaties en de behandelmogelijkheden.

Wat is endometriose?

Endometriose is een oestrogeenafhankelijke aandoening waarbij weefsel dat normaal gesproken binnen in de baarmoeder groeit in plaats daarvan erbuiten groeit. Dit leidt vaak tot ontstekingen, pijn en soms onvruchtbaarheid. Deze weefselgroei treft de eierstokken, de darmen en/of het buikvlies, maar kan ook gevolgen hebben buiten het bekkengebied.

Normaal gesproken wordt endometriaal weefsel dikker, breekt het af en wordt het afgestoten tijdens de menstruatiecyclus. Bij endometriose wordt het weefsel nog steeds dikker en breekt het nog steeds af zoals onder normale omstandigheden, maar kan het niet worden afgestoten. Het weefsel irriteert nabijgelegen weefsels, wat leidt tot littekenweefsel, cysten en verklevingen (plaatsen waar abnormale weefsels groeien en aan elkaar kleven).

Wat veroorzaakt endometriose?

Het is onzeker waardoor endometriose wordt veroorzaakt, maar er zijn enkele wetenschappelijke theorieën, namelijk:

  • ‘Retrograde menstruatie’, waarbij menstruatiebloed dat weefsel van de baarmoederbekleding bevat (het ‘endometriale weefsel’) terug het bekken in stroomt in plaats van uit het lichaam. De stukjes weefsel die zo verkeerd terechtkomen, kleven aan de bekkenwanden en organen, waar ze verder groeien en dikker worden.
  • Een andere theorie stelt dat de endometriale cellen zich buiten de baarmoeder ontwikkelen uit niet-gespecialiseerde cellen die in staat zijn om zichzelf te vernieuwen (zogenaamde ‘stamcellen’).
  • Sommige wetenschappers denken dat endometriose een aandoening van het immuunsysteem zou kunnen zijn. Dit betekent dat het lichaam er niet in slaagt om endometriale cellen die buiten de baarmoeder groeien, te herkennen en te vernietigen.
Symptomen van endometriose

Chronische bekkenpijn is het belangrijkste symptoom bij endometriose, met name tijdens de menstruatie, maar deze pijn kan ook optreden tussen menstruaties. Andere mogelijke symptomen zijn:

  • Pijn tijdens het vrijen
  • Pijn bij het plassen of poepen, met name tijdens de menstruatie
  • Onvruchtbaarheid
  • Bloedingen tussen menstruaties
  • Overmatig bloeden tijdens de menstruatie
Mogelijke complicaties

De ernst van endometriosesymptomen kan van vrouw tot vrouw sterk verschillen. Veel verschillende factoren zijn van invloed op de gezondheid van een individu en het verloop van de ziekte. Complicaties kunnen onder meer zijn:

  • Onvruchtbaarheid: endometriose kan het moeilijk maken voor een vrouw om zwanger te raken, vaak omdat de eileider (het buisje tussen de eierstok en de baarmoeder) verstopt raakt, waardoor het sperma het eitje niet kan bereiken. Vrouwen met endometriose krijgen vaak het advies om zwangerschap niet uit te stellen, omdat endometriose met de tijd erger kan worden. In-vitrofertilisatie (ivf) kan het voor sommige vrouwen met endometriose makkelijker maken om zwanger te worden.
  • Groter risico op kanker: vrouwen met endometriose krijgen vaker dan gemiddeld eierstokkanker (hoewel de kans nog steeds klein is).
Medische behandeling

Behandelplannen worden altijd afgestemd op de unieke omstandigheden van elke vrouw. Het is belangrijk dat vrouwen met endometriose nauw samenwerken met hun zorgverleners om een individueel behandelplan op te stellen. De twee meest voorkomende behandelmethoden zijn medicatie en operatie.

Pijnmedicatie

Een arts kan orale anticonceptie en/of pijnmedicatie zoals ontstekingsremmers (NSAID's) voorschrijven om de pijn te verzachten. Deze medicatie is meestal effectief in de beheersing van menstruatiepijn, maar is mogelijk niet effectief tegen andere pijn. Bovendien kunnen deze medicijnen na verloop van tijd minder effectief worden.

Hormoonregulatie

Een andere optie betreft middelen die helpen de effecten van oestrogeen onder controle te houden, zoals progestativa. Oestrogeen is het eierstokhormoon dat de groei en activiteit van endometrioseweefsel stimuleert. Ook worden middelen gebruikt die de oestrogeenproductie verminderen of stoppen, de zogenaamde ‘Gonadotropine-releasing-hormoonantagonisten’.

Laparoscopie

Vrouwen met endometriose die zwanger willen worden of die veel pijn hebben, kunnen ervoor kiezen om een operatie te ondergaan die laparoscopie (‘kijkoperatie’) wordt genoemd. Hierbij zal de chirurg zo veel mogelijk endometrioseweefsel weghalen zonder de baarmoeder en eierstokken te verwijderen. Na een dergelijke operatie komen de endometriose en de pijn echter terug.

Hysterectomie

Een hysterectomie, ofwel verwijdering van de hele baarmoeder en eierstokken, is de laatste behandelingsoptie voor ernstige pijn door endometriose. Daarbij is verwijdering van de eierstokken noodzakelijk om de groei van de abnormale weefsels die endometriale pijn veroorzaken te stoppen. Een hysterectomie is een grote operatie waarna de vrouw geen kinderen meer kan krijgen en die de menopauze in gang zet (indien de eierstokken worden verwijderd).

Wat is een klinische studie? 

Alle informatie over klinische studies.

Wat kunnen deelnemers verwachten tijdens een klinische studie? 

Alle informatie over het traject: vóór, tijdens en na een klinische studie.